Schorzenia przewodu pokarmowego należą do najczęściej zgłaszanych przez pacjentów. Wiele z nich ma wyłącznie tło funkcjonalne, chociaż wywołują różne objawy nie tylko subiektywne. Najczęściej spotykanymiprzypadłościami są zaparcia. Zaobserwowano, że wynikają one głównie z zaburzeń motoryki przewodu pokarmowego.
Na zaparcia uskarża się znaczna część społeczeństwa. Około 50 proc. problemów zgłaszanych do gastroenterologów to właśnie zatwardzenie. Występują one częściej u osób w podeszłym wieku, a też u kobiet niż u mężczyzn. Ponadto u osób prowadzących nieregularny tryb życia.
Przyczyny powstawania zatwardzenia można dzielić na pierwotne i wtórne. Do pierwotnych zalicza się: wolny pasaż treści jelitowej, utrudnione wypróżnienie i zespół nadwrażliwego jelita. Do przyczyn wtórnych zalicza się: zmiany anatomiczne, zaburzenia metaboliczne (cukrzyca, niedoczynność tarczycy, otyłość), zaburzenia neurologiczne i psychiatryczne (choroba Parkinsona, stwardnienie rozsiane, choroby naczyń mózgowych, urazy kręgosłupa, depresja). Do zaparć wtórnych przyczyniają się także przyjmowane leki: przeciwbiegunkowe, przeciwalergiczne, niektóre psychotropowe, opioidy, leki hipotensyjne, sympatykolityki, niektóre antybiotyki, sole glinu i wapnia. Nieodpowiednia dieta ma też wpływ na zaparcia: spożywanie nadmiaru tłuszczu i węglowodanów przy małej ilości płynów i substancji resztkowych, spożywanie posiłków o różnych porach, siedzący tryb życia oraz brak odpowiedniego wysiłku fizycznego.
Duża część leków przeczyszczających zwiększa objętość światła jelita i wyzwala perystaltykę wskutek zwiększenia ciśnienia wewnątrz jelitowego przez:
- pęcznienie nawadniające (środki pęczniejące),
- osmotyczne, zwrotne wchłanianie wody (osmotyczne leki przeczyszczające),
- zahamowanie resorpcji sodu i wody z jelita lub zwiększenie wydzielania wody do światła jelita (leki przeczyszczające, hamujące resorpcję i odwadniające),
- ułatwienie odruchu opróżnienia (leki ułatwiające opróżnianie).